Locatie 1: Academiegebouw, Rapenburg 73

We staan aan het Rapenburg, bij het Academiegebouw van de Universiteit Leiden. Op deze plek stond vroeger een klooster. Hier zullen we het zo nog uitgebreider over hebben. Laten we beginnen met: wat is nu precies een klooster?

Loop het grote hek naast de oude kloosterkapel door en ga tussen de twee gebouwen door naar de Hortus Botanicus van de Universiteit Leiden. Het is voor deze rondleiding niet relevant om een kaartje te kopen, maar bij voldoende tijd is het wel een mooi uitstapje.

Locatie 2: Hortus Botanicus, Rapenburg 73

Sla bij het houten hek van de botanische tuin linksaf en volg de weg langs het P.J. Vethgebouw mee naar links. Je loopt onder het gebouw door en komt daarna op de 5e Binnenwestgracht langs het water uit. Sla na ongeveer 150 meter linksaf de Zegersteeg in. De locatie bevindt zich op nummer 14.

Locatie 3: Sint Annahofje, Zegersteeg 14

We bevinden ons nu in het Sint Annahofje. Dit hofje is in 1503 gesticht en was destijds bedoeld als woonplaats voor dertien weduwen of maagden boven de veertig. Hoewel er aan dit hofje leken woonden, en geen kloosterbroeders of -zusters, kunnen we hier toch nog iets terugzien van het gemeenschapsleven dat de kloosterorde van Augustinus stimuleerde. Men woonde hier dicht bij elkaar en had elkaar ook nodig om een goed leven te kunnen leiden.

Loop verder door de Zegersteeg en sla aan het einde, bij de Kaiserstraat, rechtsaf. Ga vóór de gracht naar links, de Boisotkade op, en volg deze tot nummer 2A.

Locatie 4: Erfgoed Leiden en Omstreken, Boisotkade 2A

Wandel een klein stukje door en sla vóór de brug en de gracht linksaf. Loop over het Vliet tot je weer aan het Rapenburg uitkomt en sla rechtsaf. Ga de eerste brug naar links over. Je staat nu bij het Kamerlingh Onnesgebouw. Sla rechtsaf en volg de Steenschuur tot je op nummer 19 bent.

Locatie 5: Heilige Lodewijkkerk, Steenschuur 19

We staan bij de rooms-katholieke Heilige Lodewijkkerk. De voorgevel hiervan stamt uit 1538 en de toren uit 1594, dus het is een goed voorbeeld van de architectuur uit de tijd waar we over spreken. Dat is echter niet de reden dat we hier staan. In deze kerk worden nog missen in het Latijn gehouden. Dit is daardoor een van de weinige plekken in Leiden waar je met een beetje moeite nog Latijn kan horen.

Wandel een klein stukje door en sla vóór de brug en de gracht linksaf. Loop over het Vliet tot je weer aan het Rapenburg uitkomt en sla rechtsaf. Ga de eerste brug naar links over. Je staat nu bij het Kamerlingh Onnesgebouw. Sla rechtsaf en volg de Steenschuur tot je op nummer 19 bent.

Locatie 6: Terpen Tijn 4art, Nieuwe Rijn 57

Je staat voor een winkeltje voor kunstbenodigdheden, waarmee je allerlei dingen kunt maken en versieren. Dit is van alle tijden: de middeleeuwse boeken die in de kloosters gemaakt werden, waren vaak ook al versierd.

Keer om, passeer de brug en loop met de Nieuwe Rijn aan je linkerhand naar de volgende brug. Ga die over, sla rechtsaf en meteen weer linksaf, de Choorlammersteeg in. Steek de Breestraat over naar de Plaatsteeg, loop die door en sla rechtsaf, de straat genaamd Langebrug in. De volgende locatie bevindt zich ongeveer op de hoek van de volgende steeg aan je rechterhand, de Ketelboetersteeg, nummer 27.

Locatie 7: Ketelboetersteeg 27

Op deze plaats heeft ooit een perkamentmaker genaamd Jan Coenenzoon zijn pand gehad.

Volg de Langebrug voor ongeveer 130 meter en ga dan rechtsaf de Pieterskerk-Choorsteeg in. Je komt nu weer op de Breestraat uit. Sla linksaf en loop zo’n 100 meter naar Boekhandel De Slegte.

Locatie 8: Breestraat t.h.v. nr. 73 (Boekhandel De Slegte/Mayflower Bookshop)

Als je door de Breestraat loopt, zie je veel boekhandels, waaronder de bekende Boekhandel De Slegte en de Mayflower Bookshop. Maar hoe zat het eigenlijk met de boekverkoop in de middeleeuwen?

Nu volgt een langer stuk lopen. Steek de Breestraat over en volg die verder voor ongeveer 90 meter, tot je bij de Vrouwensteeg uitkomt. Ga die in, ga de brug over en loop de steeg door tot je op de Haarlemmerstraat uitkomt. Ga daar naar links. Sla na ongeveer 100 meter rechtsaf de Stevenshof in. Volg dit straatje en vervolgens de Lange Lijsbethsteeg (ongeveer rechtdoor). Ga de brug over en naar links, de Oude Singel op. Nu sta je voor Museum De Lakenhal.

Locatie 9: Museum de Lakenhal, Oude Singel 32

Informatie over middeleeuwse boeken en het gebruik ervan kun je niet alleen uit de boeken zelf afleiden, maar ook uit allerlei voorwerpen en kunstwerken die een museum als de Lakenhal in haar collectie heeft. Het is niet noodzakelijk om dit museum in te gaan, maar bij extra tijd is het wel de moeite waard.

Loop verder over de Oude Singel en ga op het kruispunt rechtdoor de Beestenmarkt op.

Locatie 10: Beestenmarkt

Ga aan de overkant van de Beestenmarkt de Narmstraat in en volg die tot het einde. Sla daarna linksaf naar de 1e Binnenvestgracht. Loop voorbij het speeltuintje en sta stil bij de molen.

Locatie 11: Molen De Put, Park de Put 11

We staan nu voor Molen De Put. Molens waren in de middeleeuwen essentieel voor het maken van papier. Deze specifieke molen is daar nooit voor gebruikt, maar komt wel het dichtst bij deze praktijk van de gebouwen in Leiden.

Ga de Rembrandtbrug over de Rijn over en sla direct daarna rechtsaf. Loop door het Rembrandtpark naar het Noordeindeplein en steek de weg via het zebrapad over. Sla opnieuw rechtsaf en ga na de gracht naar links, de Witte Singel op. Steek de Witte Singel over en volg die voor ongeveer 300 meter tot je voor de ingang van de Universiteitsbibliotheek (nummer 27) staat.

Locatie 12: Universiteitsbibliotheek Leiden, Witte Singel 27

Ga de gracht over via een van de twee bruggetjes en loop naar het Rapenburg. Je hebt twee opties:

1. Volg de Witte Singel nog iets verder en ga de Paterbrug over. Loop rechtdoor en volg de weg door de Hortus Botanicus tot je aan het Rapenburg uitkomt. Momenteel (in mei 2023) is deze brug echter afgesloten. Gebruik dan het alternatief:

2. Loop een stukje terug over de Witte Singel en ga de Reuvensbrug over. Ga aan het einde van de weg rechtsaf en sla daarna linksaf de Doelensteeg in. Volg die tot je aan het Rapenburg uitkomt.

Als je eenmaal bij het Rapenburg bent, loop je naar rechts tot je op het startpunt van onze route, het Academiegebouw, bent aangekomen. Ga daar de Nonnenbrug over en loop rechtdoor de Kloksteeg in. Zo kom je bij de laatste locatie: de Pieterskerk.

Locatie 13: Pieterskerk, Kloksteeg 16

De Pieterskerk is in 1566 hard getroffen door de Beeldenstorm. Het altaarstuk van Lucas van Leyden kon nog net worden gered. Een replica daarvan is nog in de kerk te bewonderen. Deze kerk is niet het enige gebouw dat door de Beeldenstorm overhoop is gehaald.