De boekverkoper in de middeleeuwen

Door Ghislaine Bros

In de eenentwintigste eeuw is het erg makkelijk om aan een boek te komen. Iedere boekwinkel, waarvan er in de Breestraat vandaag de dag een stuk of zes zijn, bevat boekenkasten en tafels vol boeken. Niet alleen het aantal exemplaren zou verbijsterend zijn voor de gemiddelde middeleeuwse burger, maar ook het diverse assortiment aan titels binnen verschillende genres en in verschillende talen. Tegenwoordig kunnen boeken ook gemakkelijk via het internet worden besteld, waarbij het assortiment nog veel groter is dan op de Breestraat. Vroeger was dit heel anders.

Boeken waren in de middeleeuwen erg prijzig – de huidige prijs van een dik Nederlandstalig boek is er niks bij. Materialen zoals perkament waren niet alleen duur, maar het kostte ook veel tijd en energie om een boek te produceren. Het hedendaagse fenomeen van de boekenwinkel bestond niet in de middeleeuwen. Hier en daar waren er wel gevestigde boekverkopers, maar zelfs bij deze tussenpersonen ging het veelal om boeken die in opdracht waren gemaakt. Het maken van boeken werd meestal door kloosters gedaan, zoals Lopsen en Engelendaal. Er kan dan ook gezegd worden dat de kloosters fungeerden als een verre voorouder van de boekhandel.

De uitvinding van Gutenbergs losse loden letters maakte het mogelijk om binnen een kortere tijd een hoger aantal boeken te produceren voor minder geld. Toen er eenmaal meer boeken op de markt kwamen, steeg het belang van tussenpersonen. De boekenwinkels die toentertijd opkwamen, zagen er anders uit dan die van tegenwoordig. Boeken waren kostbaar en werden dus goed opgeborgen buiten het bereik van de klant. Een geïnteresseerde koper kon vragen naar specifieke titels of onderwerpen, maar kon niet op zijn eigen tempo het gehele aanbod doorlopen. In andere woorden, het was niet mogelijk om zomaar even rond te neuzen zoals dat tegenwoordig wel kan.